از نفت گران تا پلاستیک شعله‌ور؛ واکاوی «محمدعلی نژادیان» از موج جدید گرانی در صنعت موتورسیکلت جهان

نژادیان: در حالی که تقویم به ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ رسیده است، بازارهای کالایی جهان تحت تأثیر مستقیم تنش‌های نظامی در منطقه خلیج فارس و مسدود شدن شریان‌های حیاتی انتقال انرژی، با شوک‌های قیمتی بی‌سابقه‌ای روبه‌رو شده‌اند. گزارش‌ها گویای این است که صنعت وسایل‌نقلیه دوچرخ در چین و هند و دیگر کشورها نیز، از جمله هدف این موج تورمی قرار خواهند گرفت.

به گزارش موتورسیکلت نیوز، محمدعلی نژادیان به مونتاژکنندگان موتورسیکلت و دوچرخه در ایران هشدار داد تا به سرعت استراتژی‌های فروش و زنجیره تأمین خود را بازنگری کنند و تا آنجا که امکان دارد به تولید داخلی قطعات روی آورند. زیرا، طبق گزارش رویترز؛ اختلال در جریان نفت و محصولات پتروشیمی از طریق تنگه هرمز به‌دنبال آغاز جنگ، عرضه مواد شیمیایی در جهان را محدود کرده و قیمت پلاستیک و پلیمر را که در محصولاتی از قطعات خودرو گرفته تا اسباب‌بازی استفاده می‌شود، به بالاترین سطح در حدود چهار سال گذشته رسانده است.

بحران پلاستیک؛ قلب تپنده تولید به لرزه افتاد

افزایش ۶۰ درصدی هزینه‌های تولید از مارس در مرکز تجارت پلاستیک «ژانگموتو» چین، تنها یک عدد نیست؛ بلکه زنگ خطری برای تمام صنایعی است که به مشتقات نفتی وابسته‌اند. موتورسیکلت‌ها که بخش از بدنه، سیستم سوخت‌رسانی و قطعات برقی آن‌ها از مواد پلیمری ساخته شده، مستقیماً تحت تأثیر این جهش قیمت قرار خواهند گرفت.

خرید نفت گران‌تر از برنت؛ تغییر موازنه قدرت توسط چین

گزارش خبرگزاری رویترز مبنی بر اینکه چین برای نخستین بار نفت ایران را گران‌تر از شاخص برنت خریداری کرده است، نشان‌دهنده استیصال تأمین‌کنندگان در سایه بسته شدن تنگه هرمز است. وقتی غول تولیدی جهان مجبور به خرید انرژی با قیمت پرمیوم (اضافه‌بها) می‌شود، پیش‌بینی می‌شود که این هزینه به‌طور مستقیم در فاکتور نهایی محصولات صادراتی نظیر موتورسیکلت لحاظ خواهد شد.

رویترز نوشته است، پالایشگران مستقل چینی برای اولین بار در سال‌های اخیر، نفت ایران را با قیمتی بالاتر از نفت برنت خریداری کرده‌اند. این گزارش دو دلیل برای این اتفاق عنوان کرده است، یکی کاهش قیمت برنت و دومی افزایش خرید هند پس از معافیت موقت واشنگتن از تحریم‌ها. هند پس از هفت سال، نخستین محموله نفت ایران را دریافت کرده است. نفت ایران معمولا به دلیل تحریم‌ها با تخفیف نسبت به برنت معامله می‌شد. پالایشگران مستقل چینی معروف به تی‌پات‌ها، بزرگ‌ترین خریداران نفت ایران هستند. منابع تجاری می‌گویند، دستکم دو پالایشگر در دونگینگ، یکی از قطب‌های اصلی پالایشگران مستقل در استان شرقی شاندونگ، اوایل این هفته نفت سبک ایران را با قیمتی ۱.۵۰ تا ۲ دلار بالاتر از هر بشکه نسبت به برنت در آسیا خریداری کرده‌اند. این درحالی‌ست که پیش از جنگ علیه ایران نفت ایران با تخفیف ۱۰ دلاری نسبت به برنت معامله می‌شد. منابع اگاه می‌گویند، این محموله‌ها در حال حاضر در آب‌های نزدیک چین شناورند و تحویل آنها این ماه انجام خواهد شد. یکی از این افراد گفت که به باور او، این اولین بار از سال ۲۰۲۲ است که تی‌پات‌ها نفت ایران را با قیمتی بالاتر از برنت خریداری کرده‌اند. قرارداد (نفت برنت) روز پنجشنبه یک درصد افزایش یافت، زیرا تردد از تنگه هرمز همچنان تا حد زیادی متوقف مانده بود. اوایل این هفته، چین سقف قیمت‌های خرده‌فروشی بنزین و گازوئیل را به ترتیب ۴۲۰ یوان (۶۱ دلار) و ۴۰۰ یوان به ازای هر تن افزایش داد. بازرگانان می‌گویند حاشیه سود پالایش در تی‌پات‌ها با کاهش هزینه نفت خام و افزایش قیمت سوخت داخلی بهبود یافته که این موضوع آنها را تشویق کرده تا به دنبال نفت ایران برای تحویل فوری بگردند.

هند و تهدید تورم در زنجیره تأمین

هند به عنوان یکی از قطب‌های اصلی تولید موتورسیکلت (برندهایی مثل باجاج و تی‌وی‌اس)، اکنون با بحران افزایش هزینه‌های لجستیک و مواد اولیه دست و پنجه نرم می‌کند. جالب اینجاست که این بحران حتی به صنایع مصرفی کوچک‌تر نیز سرایت کرده است.

• طبق اعلام فدراسیون انجمن تولیدکنندگان آب آشامیدنی بسته‌بندی‌شده سراسر هند، حدود ۲۰۰۰ تولیدکننده کوچک آب معدنی، قیمت‌های خود را برای فروشندگان خود حدود ۱ روپیه در هر بطری افزایش داده‌اند که نشان‌دهنده افزایش ۵ درصدی است و در روزهای آینده ۱۰ درصد دیگر نیز افزایش خواهد یافت.

افزایش هزینه‌ها با تداوم تنش‌ها

بر اساس داده‌های رابوبانک، سالانه حدود ۲۰ تا ۲۵ میلیارد دلار محصولات پتروشیمی از تنگه هرمز عبور می‌کند که این امر نشان می‌دهد ادامه اختلال در این جریان، تولیدکنندگان را وادار خواهد کرد تا هزینه‌های بالاتر را به مصرف‌کنندگان منتقل کنند. جوئل مورالس از شرکت تحلیلی Chemical Market Analytics توسط اوپیس گفت: «هرشرکت یا کشوری که از خاورمیانه واردات دارد، که تا البته تمام کشور‌های دنیا درگیر خاورمیانه هستند؛ یک تأمین‌کننده بزرگ را از دست داده است و اکنون برای یافتن جایگزین با قیمت‌های فوق‌العاده بالاتر با مشکل مواجه است.» عربستان سعودی که در سال ۲۰۲۵ بیش از ۴۰ درصد از صادرات پلی‌اتیلن جهان را به خود اختصاص داد و تقریباً همه مناطق به جز آمریکای شمالی که دومین منطقه بزرگ صادرکننده است، محموله ارسال می‌کند.

کاهش ۵۰ درصدی عرضه پلی اتیلن

قیمت پلاستیک‌هایی مانند پلی‌اتیلن (PE) و پلی‌پروپیلن (PP) از زمان آغاز مناقشه خاورمیانه، همراه با افزایش هزینه نفت خام و خوراک، جهش کرده است. جیم فیترلینگ، مدیرعامل شرکت داو، گفت: «وضعیت لجستیک جهانی نامشخص شده است، به‌طوری که تا ۵۰ درصد از عرضه پلی‌اتیلن پس از وقایع خاورمیانه یا از مدار خارج شده، یا محدود است و یا تحت تأثیر قرار گرفته است.»

قیمت پلی‌اتیلن در بورس کالای دالیان از اواخر فوریه ۲۰۲۶ که مناقشه خاورمیانه آغاز شد، نزدیک به ۳۷ درصد افزایش یافته است. قیمت پلی‌پروپیلن در بورس کالای دالیان از اواخر فوریه ۲۰۲۶ پس از آغاز مناقشه خاورمیانه، بیش از ۳۸ درصد افزایش داشته است.

صنعت پتروشیمی تحت تأثیر شوک خوراک قرار دارد

تحلیلگران گفتند بسته شدن تنگه هرمز می‌تواند نزدیک به ۱.۲ میلیون بشکه در روز از جریان صادرات نفتای جهانی را مختل کند و در نتیجه محدودیت خوراک برای تولید محصولات پتروشیمی را تشدید کند؛ بر اساس داده‌های LSEG، جنگ حاشیه سود پالایش نفتا در آسیا را نسبت به نفت برنت از حدود ۱۰۸ دلار در هر تن پیش از درگیری به بیش از ۴۰۰ دلار در هر تن رسانده است.

ماکسیم سونین، مدیر اجرایی انرژی در مرکز سوخت‌های آینده و ابتکار هیدروژن دانشگاه استنفورد، گفت: افزایش قیمت‌ها نشان‌دهنده رشد «حق بیمه ریسک» است و آسیا با توجه به وابستگی شدید خود به نفتا به عنوان یک خوراک کلیدی پتروشیمی در تولید پلاستیک، به ویژه آسیب‌پذیر است.

بر اساس گزارش سازمان همکاری اقتصادی و توسعه، جنگ در ایران اقتصاد جهانی را از مسیر رشد خارج کرده است؛ ژاپن، کره جنوبی و هند در میان سایر کشور‌ها به دلیل وابستگی به نفت خام و مواد اولیه پتروشیمی وارداتی، بیشترین آسیب را دیده‌اند.

آسیا و اروپا تحت فشار شدید

تولیدکنندگان پلاستیک در آسیا و اروپا که به شدت به خوراک‌های وارداتی و عرضه از خاورمیانه وابسته هستند، با افزایش هزینه‌های مواد اولیه و کاهش حاشیه سود مواجه هستند؛ شرکت لیوندلباسل اعلام کرد اروپا تحت فشار افزایش هزینه‌های خوراک و واردات قرار گرفته است، در حالی که افزایش شدید قیمت نفتا باعث ایجاد ناهماهنگی با قیمت‌های قراردادی شده و تولیدکنندگان را در انتقال هزینه‌ها به مشتریان با مشکل مواجه کرده است.

مصرف‌کنندگان هزینه را پرداخت می‌کنند

تولیدکنندگان مواد شیمیایی آمریکا هزینه‌های بالاتر را به مصرف‌کنندگان منتقل می‌کنند. شرکت سلانیز قیمت‌های خود را در سراسر خطوط تولید مواد مهندسی و استیل افزایش داده است، در حالی که شرکت داو افزایش قیمت پلی‌اتیلن را در ماه مارس و آوریل برنامه‌ریزی کرده است.

شرکت‌های اروپایی مجبور به افزایش قیمت شدند

شرکت‌های اروپایی مانند باسف و واکر شیمی نیز برای جبران هزینه‌های بالاتر مواد اولیه و حمل و نقل، قیمت‌ها را افزایش می‌دهند؛ شرکت لانکسس آلمان فراتر رفته و قیمت مواد ضدحریق و سایر افزودنی‌های ویژه را تا ۳۵ درصد و برای نرم‌کننده‌ها تا ۵۰ درصد افزایش داده و دلیل آن را فشار‌های هزینه‌ای مداوم عنوان کرده است؛ بزرگترین شرکت آب معدنی هند، بیسلری، قیمت‌ها را ۱۱ درصد افزایش داده است که با توجه به دسترسی نابرابر به آب آشامیدنی سالم در این کشور، فشار را بر مشتریان وارد می‌کند.

افزایش هزینه‌های مواد اولیه برای تولیدکنندگان پتروشیمی می‌تواند بر تقاضا برای کالا‌های غیرضروری نیز تأثیر بگذارد و فشار‌های تورمی گسترده‌تر را تشدید کند.

انتهای پیام/